Bilim İnsanları

İskenderiyeli Heron

İskenderiyeli Heron

Heron, MS. 1. yüzyılda İskenderiye’de yaşamış ve İskenderiye Mekanik Okulu’nun kuramsal bilgilerini tekniğe dönüştürmeyle ilgilenmiştir. En önemli çalışmaları pnömatik alanındadır. Havanın aralarındaki boşlukların çok olduğu atomlardan oluştuğunu ve boşluk olmadığını söyler. Bunun yanı sıra ateşin cisimleri bozduğunu ve incelttiğini düşünür. Örneğin su, ateşle ısıtılınca incelir ve havaya dönüşür. Heron bu bilgileri kullanarak pek çok araç ve otomat geliştirmiştir.

Heron’un otomat çalışmalarının ilk örnekleri sihirli sürahilerdir. Örneğin bir sürahinin sapında bir delik bulunur. Sürahiyi tutan kişi bu deliği parmağıyla kapatırsa sürahinin içindeki sıvı akmaz. Bu olay seyirciler için eğlenceli göründüğüden dolayı Heron bu buluşunu eğlence amaçlı kullanmıştır. Sihirli sürahilerin çalışma mantığını hava basıncıyla ilgili bilgilerle açıklamak mümkündü. Heron bunları Pneumatica (Havabasıncı) adlı kitabında çok sayıda benzer düzenekle birlikte tarif etmiş ve açıklamıştır.

İskenderiyeli Heron ilk buhar türbinini icat etti

İskenderiyeli Heron
İskenderiyeli Heron’un birçok otomatından birinin yeniden düzenlemesi. Kaynak

Heron, hava basıncı ve buharla yaptığı çalışmalarla aeolipile olarak isimlendirilen ilk buhar türbinini icat etmiştir; altında ateş yanan bir su teknesine hortumlarla tutturulmuş dönebilir bir metal küreden oluşur. Metal kürenin üzerinde ağzı ters yönlere bakan minik borular vardır. Düzeneğin altında ateş yandığında su ve buhar borulardan yükselerek bu metal küreye gelir. Buhar ters yöne bakan borulardan dışarı doğru çıkar. Buharın etkisiyle metal küre döner. Ateşin şiddeti arttıkça kürenin dönüş hızı da artar. Ayrıca küre dönerken ıslık sesi de çıkarır. İzleyiciler için oldukça eğlenceli bir düzenektir. Heron bu düzeneğini de gösteri amaçlı olarak kullanmıştır.

Heron tarafından yapılan buhar türbini ve günümüzdeki düzenlemesi. Kaynak

İskenderiyeli Heron’un incelediği başka bir konu ise optiktir. Catoptrics yani Yansıma adlı yapıtı bulunmaktadır. Bu kitabında küresel, düz, çukur ve tümsek aynalarda oluşan yansımaları incelemiş ve gelen ışığın aynalarda yaptığı yansıma açısını geometrik olarak açıklamıştır. Optiğin yanı sıra fizikte denge konusunu da incelemiştir. Heron, çalışmasında şöyle der: “Bir düzlem üzerine bir silindir konduğunda dengede olacağı için hareket etmez. Silindirin düzleme teğet olduğu noktaya dik bir doğru inerse bu doğru silindiri iki eşit parçaya böler. Bu durum silindirin dengede olduğunu gösterir. Ancak düzlemde eğim değişirse, silindir dengede duramaz. Doğru silindirin bir tarafında daha büyük parça bırakır.” Heron bu parçanın daha ağır olduğu için yuvarlanacağını, hızını da bu parçanın büyüklüğünün belirleyeceğini söyler. Parçanın büyük olmasını ise eğimin miktarı belirler.

Heron’un otomatlarından birine ait çizim. Kaynak
İskenderiyeli Heron
Pneumatica’nın hayatta kalan en eski metnidir. Kaynak
Yazar Hakkında

Hacettepe Biyoloji Bölümünden 2011 yılında mezun olduktan sonra ODTÜ’de Antik DNA çalışmaları ile lisans üstü eğitimini sürdürmüştür. Lisans eğitiminde ve daha sonrasında ekoloji ve popülasyon ile ilgilenmiş olup, vektör ekolojisi üzerine çalışmaları ve yayınları bulunmaktadır. ODTÜ’de lisans üstü çalışmalarına devam ederken biyoteknoloji girişimciliğine adım atmış olup, Türkiye’de inovatif biyoteknoloji ekosisteminin gelişmesi için çalışmalarına devam etmektedir. Bildiklerini ve öğrendiklerini paylaşmaktan büyük mutluluk duyan Elçin, doğrulanabilir Türkçe bilimsel yayın kaynaklarının az olmasından rahatsız olmuş ve ortağı Emre ile birlikte Bilimma'yı kurmuştur. Ekim 2016'dan itibaren bilimsel haber ve bilgilerin sorgulanabilir kaynaklarla insanlara ulaşması için yazılar yazmaktadır. Fotoğraf çekmek, arazi çalışmalarına katılmak ve gezmek başlıca ilgi alanları olup, ERES Biyoteknoloji'de projelerini sürdürmektedir.
Alakalı İçerikler
Bilim İnsanları

William Harvey - Kan dolaşımının keşfi

Bilim İnsanları

Kindî - İlk müslüman filozof

Bilim İnsanlarıÖzel Haberler

Lynn Margulis kimdir? Devrimci bilim kadını!

Bilim dünyasının son haberlerini kaçırmamak için eposta bültenimize hemen üye olun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir