Bilim İnsanları

İdrîsî kimdir?

İdrîsî uzun ismiyle Ebû Abdullâh Muhammed İbn Muhammed İbn Abdullâh İbn İdrîs eş-Şerîf es-Sebtî, coğrafya ve kartografya alanında önemli yapıtları olan coğrafyacılardan biridir. Ancak yaşamı hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Bunun bir sebebi olarak Sicilya Norman kralları II. Roger’in ve I.Guillaume’un hizmetinde bulunmuş olabileceği görülmektedir. İdrîsî 1100 yılında Sebte’de doğmuştur. Daha sonra Kordoba’da öğrenim görmüştür. İspanya ve Kuzey Afrika’da uzun seyahatlere çıkmıştır. Daha sonra  II. Roger’in tahtta olduğu ilk dönemlerde Sicilya’da Palermo’ya yerleştiği ve 1166’da burada öldüğü belirlenmiştir.

İdrîsî
İdrîsî’nin bir tasviri.

İdrîsî pek çok uzun gezide bulunmuştur. İspanya, Portekiz, Fransa’nın Atlas okyanusu kıyıları, Güney İngiltere, Kuzey Afrika gibi pek çok yere gitmiş, genç yaşlarında da Anadolu’ya gelmiştir. Bu gezileri değerli bilgileri toplaması için çok faydalı olmuştur. İdrîsî, 1145’te Kralı II. Roger’in hizmetinde çalışmaya başlamıştır. Kralı II. Roger, Dünya haritalarının yeterli olmadığını, daha iyi bir dünya haritası geliştirmesini istemiştir. Bununla birlikte İdrîsî’ye pek çok olanak sağlanmıştır. Böylece meşhur eseri Kitab el-Rucerî  (Roger’in Kitabı)’nı tamamlamış ve krala takdim etmiştir. Bu kitabın diğer adı Nüzhet el-Müştâk fî İhtirâk el-Âfâk’tır (Dünyanın Aşılmış Ufuklarında Zevkli Bir Gezinti). Bu kitabın yanı sıra kral için gümüş üzerine işlenmiş dairesel bir dünya haritası hazırlamıştır. Bu haritaya Tabula Rogeriana denir. Ancak Kralın ölümünden sonra çıkan isyanda bu harita isyancılar tarafından parçalanıp bölüşülmüştür.

İdrîsî ‘nin çizdiği Dünya haritası

İdrisi'nin dünya haritası
Kaynak; Wikipedia Commons

Nüzhet el-Müştâk fî İhtirâk el-Âfâk (Dünyanın Aşılmış Ufuklarında Zevkli Bir Gezinti) kitabı, dönemi için Dünya’nın en iyi tasvirlerini içeren, yedi iklimi ele alan bir eserdir. Kitapta her iklim için on bülüm bulunur. Girişinde ise genel dünya haritasının yanı sıra bölgesel haritalar da vardır. Bu eserde İdrîsî, pek çok İslam coğrafyacısının eserinden faydalandığı gibi Ptolemaios’un Coğrafya‘sından da faydalanmış, gerekli yerlerde de hataları düzeltmiştir. Coğrafi bilgiler ve iklim bilgilerinden başka bu eserde farklı bilgilerde yer alır. İdrîsî kitapta yer çekiminden bahsetmiş, mıknatısın demiri çekmesi gibi, yerin de cisimleri çektiğini, bırakılan bir cisimin bu sebeple düştüğünü yazmıştır.

İdrîsî’nin ikinci çalışması ise Kitâb-ı Edviye fî El-Müfrede veya kısaca Kitab el-Müfredât’tır. İsmi “İlaçlar Üzerine” anlamına gelen bu eserde botanik, zooloji ve eczacılıkla ilgili bilgiler vardır. İbn eI-Baytâr’ın bu eserden çokça yararlandığı bilinmektedir.

Yazar Hakkında

Hacettepe Biyoloji Bölümünden 2011 yılında mezun olduktan sonra ODTÜ’de Antik DNA çalışmaları ile lisans üstü eğitimini sürdürmüştür. Lisans eğitiminde ve daha sonrasında ekoloji ve popülasyon ile ilgilenmiş olup, vektör ekolojisi üzerine çalışmaları ve yayınları bulunmaktadır. ODTÜ’de lisans üstü çalışmalarına devam ederken biyoteknoloji girişimciliğine adım atmış olup, Türkiye’de inovatif biyoteknoloji ekosisteminin gelişmesi için çalışmalarına devam etmektedir. Bildiklerini ve öğrendiklerini paylaşmaktan büyük mutluluk duyan Elçin, doğrulanabilir Türkçe bilimsel yayın kaynaklarının az olmasından rahatsız olmuş ve ortağı Emre ile birlikte Bilimma'yı kurmuştur. Ekim 2016'dan itibaren bilimsel haber ve bilgilerin sorgulanabilir kaynaklarla insanlara ulaşması için yazılar yazmaktadır. Fotoğraf çekmek, arazi çalışmalarına katılmak ve gezmek başlıca ilgi alanları olup, ERES Biyoteknoloji'de projelerini sürdürmektedir.
Bilim dünyasının son haberlerini kaçırmamak için eposta bültenimize hemen üye olun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir