Haber

Cıva ‘Büyük Yok Oluş’un sebebinin volkanlar olduğunu destekledi

Büyük yok oluşun sebebinin volkanlar olduğu cıva sayesinde anlaşıldı

Yeni bulgular, volkanların şimdiye kadarki en büyük kitlesel yok olmaya neden olduğunu gösteriyor. Antik kayalarda bulunan cıvalar, Dünya tarihindeki en büyük kitlesel yok oluşun sebebinin volkanlar olduğunu gösterdi. 252 milyon yıl önceki kitlesel yok oluş, o kadar dramatik ve yaygındı ki, bilim insanları buna ‘Büyük Ölüm’ diyor. Felaket, yüz binlerce yıl boyunca dünyadaki yaşamın yüzde 95’inden fazlasını yok etti.

Cincinnati Üniversitesi ve Çin Yerbilimleri Üniversitesi’nden paleontologlar, dünyanın yaklaşık olarak farklı 12 bölgesindeki jeolojik kayıtlarda cıvanın fazla olduğunu tespit etti. Bu, volkanik patlamaların kitlesel yok oluşa etkisini destekledi. Jun Shen ve Thomas Algeo liderliğindeki ekibin çalışması bu ay Nature Communications dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılar, şu anda Rusya sınırlarında yer alan Sibirya Trapları’nda 252 milyon yıl önce volkanik patlamalar olduğunu söylüyor. Patlamalar, geniş miktarda kömür birikimini ateşleyerek atmosfere yüksek cıva buharı bıraktı. Sonucunda, gezegenin etrafındaki deniz sedimentine yağmur yağdı ve dinozorların ortaya çıkışını müjdeleyen bir felaketin temel imzasını attı.

Kitlesel yok olma, bilim insanlarının Permiyen-Triyas geçişi olarak adlandırdığı dönemde meydana geldi. Patlamaların çoğu koni şeklindeki volkanlarda değil, zemindeki aralıksız çatlaklardan kaynaklandı. Patlamalar uzun süre zarfı boyunca havaya 3 milyon kilometrekare kül bıraktı. Bunu perspektif olarak söylemek gerekirse, Washington’daki St. Helens Dağı 1980’deki patlamada, atmosfere sadece 1 metreküp kül bırakmıştı.

Isınma kitlesel yok oluşu tetikledi

Jeoloji profesörü Thomas Algeo, Sibirya Trapları’ndaki patlamalar sonucunda gezegenin ortalama 10 santigrat derece ısındığını ifade etti. Muhtemelen ısınma, kitlesel yok oluşun en büyük suçlularından biri. Ancak asit yağmuru birçok su kütlesini bozdu ve küresel okyanusların asitliğini arttırdı. Algeo bu verilerle ilgili ise, “Tahminime göre sıcaklık değişimi bir numaralı katildir. Etkiler, asitlenme ve çevrede bulunan diğer toksinler tarafından daha da kötüleşmiş olabilir.” dedi.

Thomas Algeo, patlamaların süresine ilişkin, “Önemli olan yoğunluk değil, süre. Patlamalar ne kadar uzun sürerse, çevre üzerindeki baskısı da o kadar artar.” diyerek önemini vurguladı.

Kitlesel yok olma dinozorların ortaya çıkmasından önce karasal ve deniz yaşamının çoğunu öldürdü. Bazıları, kılıç dişli kaplan ve Komodo ejderi benzeri tarih öncesi yaratıklardı.

Dünya 4,5 milyar yıl boyunca bilinen beş toplu yok oluşuna tanık oldu. Bilim insanları, 65 milyon yıl önce dinozorları yok eden küresel kitlesel yok oluşun kanıtı olarak ise iridyumu ileri sürüyor . Muazzam bir meteorun şu an Meksika olan yere çarptığına inanıyorlar.

Dünya yeni bir kitlesel yok oluşa mı gidiyor?

Şimdi araştırmacılar, patlamaların kapsamını öğrenmeye çalışıyor. Ayrıca bilim insanları, özellikle kara hayvanları ve bitkiler için toplu zarardan en çok hangi çevresel etkilerin sorumlu olduğunu arıyor.

Jun Shen, küresel ısınmaya benzer bir etkinin Permiyen neslini yok ettiğini belirterek, endişelenmemiz gerektiğini vurguladı. Shen, “Karbonun insan tarafından atmosfere salınması, bol miktarda karbonun salındığı Geç Permiyen’deki duruma benzer” dedi.

Algeo da Shen’i destekleyerek endişesini ifade etti. Algeo ise, “Biyologların çoğu, başka bir kitlesel yok oluşun zirvesinde olduğumuza inanıyor. Bu görüşe ben de katılıyorum. Bunun insan çıkarlarına zarar verecek ciddi bir iş olacağını öğrenmemiz gerekiyor. Bu yüzden hasarı en aza indirgemek için çalışmalıyız.” şeklinde açıkladı.

Olası bir kitlesel yok oluşta, kurak çöllerde yaşayan insanlar ilk önce acı çekecek olanlardır. Bu, dünya çapında daha fazla iklim mültecisine yol açacaktır.

Kaynak; Science Daily

Yazar Hakkında

Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümü mezunudur. Bilim ve teknoloji haberciliğinden önce spor ve gündem alanlarında muhabirlik yaptı. Paylaşmak istediğiniz haberler için +90 (541) 380 12 73 numaralı whatsapp ihbar hattımızdan veya [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz.
Alakalı İçerikler
Önemli

Dünya Altıncı Kitlesel Yok Oluşa gidiyor

Bilim dünyasının son haberlerini kaçırmamak için eposta bültenimize hemen üye olun.

Bir Cevap Yazın