Köşe Yazıları- Sayfa 4

Bilim insanlarından akademiye, gündelik hayata ve bilim dünyasına yönelik yazılar

////////

Seaspiracy İkilemi: Balıkçılık Deniz Yaşamını Nasıl Etkiliyor?

Seaspiracy İkilemi: Balıkçılık Deniz Yaşamını Nasıl Etkiliyor? Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, 2021 yılı için başlattığı webinar serisinin ilkini 6 Mayıs 2021 tarihinde Perşembe günü saat 17.30’da gerçekleştirecek. Ali Tabrizi’nin yönettiği belgesel filmi Seaspiracy üzerine konuşulacak etkinliğe link üzerinden katılabilirsiniz. Ayrıca konuşmacılar…

Şafak’la “Çiçek bakımı nasıl olmalı?” üzerine konuştuk

/

Çiçek bakımı en az bilgi sahibi olduğum konulardan biri. Her ne kadar biyolog olsam ve genel bakımı bilsem de hiç bitki çalışmadım. Canlı çalıştığım materyaller sivrisineklerdi. Böyle olunca da eve aldığım yeni çiçeklere özenle bakmak için destek almam gerekiyor. Bilimma yazarlarından Şafak Aslan’la bu konu üzerine kısa bir konuşma yaptık. Ayrıca yine Bilimma yazarlarından Fatma Akın’da sorularıma yönelik pratik bilgiler ve bilimsel referanslar sağladı. “Çiçek bakımı için tavsiyene ihtiyacım var!” Yeni çiçekler aldım eve. Arap sümbülü, stargazer zambak, begonya ve bodrum papatyası evimizin yeni sakinleri oldular. Ancak çok farklı gruplardan farklı bakım istekleri olan çiçeklerim olmuştu. Arap sümbülü yani Muscari…

Zombi böcekler ve savunma yöntemleri

Zombiler, dizi ve filmlerde çokça yer etmiş ve dünyanın kıyametine yol açacağı düşünülen yaratıklar olarak bilinir. Bu senaryolara göre zombilerin bir numaralı yaşama devam şekli, insanları kemirerek kan ve salya yoluyla virüslerini avladığı insana iletmektir. Bundan sonra insan beyni de virüsler yüzünden artık zombi gibi çalışmaya başlar. Sonunda zombiler insanları kullanıp aynı kendisi gibi birçok zombi bebek yapmış olur ve bunlar dünyaya yayılır. Enfekte olmamış insanlar kendi türünü ve dünyayı kurtarmak için zombilerle ölüm-kalım mücadelesine girişir, filmin senaristine bağlı olarak da geliştirdiği farklı farklı yöntemler olur. Aslında gerçek hayatta da böcekler arasında filmleri aratmayacak zombi hikâyeleri vardır. Mesela bir tür parazitoit…

Çiçeklerin en nazlısı; Orkide

Çiçeklerin en nazlısı olan orkide hakkında detaylı bir yazı. Nasıl oluyor da hediye edilen bir çiçek beni bu kadar mutlu edebiliyordu? Hiçbir hediyenin herhangi bir çiçek kadar mutlu etmediğini anladığımdan beri bu sorunun cevabını merak ediyordum. Meğer kendisine çiçek gönderilen kişiler, uzun süren bir pozitif duygu artışı yaşıyormuş. Çiçeklerin olduğu bir ortamda bulunmanın bile daha enerjik hissettirdiğini düşünürken, bu durumun bilimsel bir açıklamasının olduğunu öğrenince, her geçen gün daha fazla grileşerek adeta insanın ruhunu emen beton yığınlarının içini eflatundan sarıya, maviden beyaza rengarenk çiçeklerle donatmak dışında başka bir alternatifimiz kalmadığını düşünüyorum. Bereketin masumiyetin asaletin simgesi orkide Ortaçağ’da aristokratların, Eski Yunan’da…

Yaşam bilimlerinin şehri Wageningen’den akademik notlar

/

Yaşam bilimlerinin şehri Wageningen’den herkese merhaba! Evet, şehrin sloganı bu. Mart ayının başında Hollanda’da Wageningen Üniversitesi ve Araştırma Merkezi’nde (WUR) doktora eğitimine başladım. Şehirden biraz bahsedince neden bu sloganı hakettiğini daha iyi anlayacaksınız. Wageningen, QS (Quacquarelli Symonds şirketinin yaptığı üniversite dereceleri) sıralamasında dünyanın en iyi tarım üniversitesine ev sahipliği yapan oldukça küçük bir şehir. Latince doğum günü anlamına gelen Dies Natalis deyimi kullanan WUR, bu yıl 11 Mart’ta 101. yılını kutladı. Ayrıca sanayi ve üniversite işbirliği odaklı bir ekosistem olan Gıda Vadisi de Wageningen Üniversitesi ve Araştırma’nın (WUR) bünyesinde bulunmaktadır. Gıda Vadisi sadece Hollanda odaklı değil ayrıca yurtdışında da pek…

Botoks: Toksinden gelen güzellik!

//

Botoks – ölümcül toksin Botoks işlemi özellikle yüzdeki kırışıklıkların giderilmesi için uygulanan bir estetik tedavi yöntemidir. Botox markasıyla anılan bu işlemin ve kullanılan botulinum toksinin bilinmeyen ilginç yönlerini sizin için topladık.…

Otofaji diyeti – Aslında böyle bir diyet yok!

/

Otofaji diyeti diye bir şeyin aslında olmadığını biliyor musunuz? Otofaji konusu Nobel ödülleriyle gündeme geldi. Ancak bu durumdan fayda sağlamak isteyenleri de beraberinde getirdi. Otofaji diyeti gibi aslında bir temeli olmayan ve sadece metabolizmayı strese sokarak sadece otofaji değil, metabolizmanın tüm acil durum sistemlerini teşvik eden uydurma diyet tavsiyeleri hızla yayılmaya başladı. İşin aslını sizlerle paylaşıyoruz, böyle bir diyet uzmanlar tarafından tavsiye edilmiyor. Ve bunun yanı sıra unutulmamalı ki otofaji bir hücre içi mekanizma olup, hem iyi hem de daha kötü metabolik olaylarda yer alabilme potansiyeline sahip. Otofaji nedir?  Bu yıl Nobel ödülü Yoshinori Osumi’nin otofaji konusundaki araştırmasına verildi. Hücre…

İlk AIDS hastası kimdi?

/

1982 yılında eşcinsel bir havayolları çalışanında nedeni belirlenemeyen bir hastalık görüldü. Dugas ilk başlarda derisindeki bilinmeyen problemlerle karşılaştı. Ancak bu süreç içinde bir teşhiste konulamadı. Benzer belirtiler gösteren diğer hastalarla birlikte, semptomlarından yola çıkılarak “eşcinsel kanseri” olarak tanımlanan bir hastalık taşıdıkları öne sürüldü. Daha sonra araştırmaya dahil olan sosyolog William Darrow, Dugas’ın günlük hayatını inceledi ve AIDS’in cinsel yolla bulaştığına dair ilk kanıtlar ortaya çıkmaya başladı. 1984 yılında ölen Kanadalı Gaétan Dugas’ın hastalığı uzun süre araştırıldı. 1987’de AIDS salgınıyla ilgili çıkan kitapta kendisi “Sıfırıncı” hasta olarak tanıtıldı. Çünkü AIDS hastalığı ve HIV virüsü Amerika’da ilk kez onda tanımlanıp cinsel yolla bulaştığı gösterildi.…

Detoks ürünleri, aslında psikolojik pehriz mi?…

/

Detoks ilgi çekici ve sanki sağlıklı yaşamın formülünü tek başına barındıran bir kelime olarak hayatımızdaki yerini koruyor. Özellikle “sağlıklı yaşam” endüstrisi bu kavramı severek kullanıyor. Aslında karaciğeriniz, böbrekleriniz, cildiniz ve diğer organlarınız ihtiyacınız olan detoksifikasyonu zaten yapmakta. Ancak “sağlıklı yaşam” ürünü pazarlamacıları öyle bir durum varmış gibi gösteriyorlar ki sanki bu detoksifikasyon ürünlerini kullanmazsanız hastalanacakmışsınız gibi bir algı yaratıyorlar. Detoks yeşili! Pek çok mağazanın raflarında tabletler, çözeltiler, çaylar, yüz maskeleri, banyo tuzları, saç fırçaları, şampuanlar, vücut jelleri ve içecekler gibi pek çok ürün bulunuyor. Bununla da bitmiyor tabiki detoks için yoga, lüks kaçamaklar, masajlar ve seansları içeren pek çok uygulama…

Aslında “Otofaji”: Nobel ödülleriyle dolu bir geçmiş!

/

Otofaji, orjinal hali ile autophagy latince auto-kendi ve phagein-yemek kelimelerinden oluşan birleşik bir kelimedir. Otofaji, 1960’lı yıllarda hücrenin kendi içindeki materyalleri kapalı membranlar içinde lizozomun yardımıyla yıkmasından yola çıkarak inşa edilen bir yaklaşımdır. 1990’da Yoshinori Ohsumi’nin zekice tasarladığı bir dizi deneye kadar çalışılması zor bir konu olarak beklemiş olması Ohsumi için önemli bir fırsat yaratmıştır. Çalışmalarında Ohsumi mayalarda bu süreç için gerekli genleri belirlemiş ve yine mayalarda otofajinin temel mekanizmasını ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra benzeri mekanizmaları insan hücrelerinde de göstermiştir. Ohsumi’nin bulguları hücrenin içeriğini nasıl dönüştürdüğünü anlamamız için yeni bir yaklaşım sağlıyor. Enfeksiyonlara karşı gelişen reaksiyonlardan açlık durumuna karşı geliştirilen tepkiye…

İki kadın, bir erkek ve bir bebek!

/

Geçtiğimiz günlerde annesi, babası ve donorünün DNA’sına sahip üç ebeveyni olan ve  ilk bebek doğdu. Özellikle “Ebeveynlik” kavramı üzerinden tartışmalara da sebep olan bu üç ebeveynli bebek (A.H.) ilk ancak görünen o ki son bebek olmayacak. 1990’larda mitokondri aşılama çalışmalarıyla üç ebeveynli bebek denenmişti. Ancak başarılı olamayan ve genetik sorunlara sahip embroyoların geliştiği bu çalışmada geliştirilen  yöntemlerin insanlarda kullanılması FDA tarafından onaylanmamıştı. New Scientist‘in raporuna göre A.H.’nin ebeveynleri Ürdün’den ve bu çiftin başarısız gebelik ve taşıyıcı anne deneyimleri bulunuyor. Bunun sebebi de A.H.’nin annesinin Leigh’s Sendromu taşıyıcısı olması. Leigh’s sendromu küçük bebeklerde gelişim bozukluğuna sebep olan bir hastalık. Mitokondri dediğimiz…