Bilim

//

Müneccimlerden Uzaya Astronomi Tarihimize Kısa Bir Bakış!

“Uygarlık yolunda yönümüzün doğru olarak saptanması, adımlarımızın emin olarak atılabilmesinde kültür ürünlerinin en etkileyici ve aynı zamanda üst düzeyini oluşturan Bilim Tarihi ve Felsefe Tarihi’nin çok iyi bilinmesi gerekmektedir”.* Prof. Dr. Sevim Tekeli Müneccimler gerçekten sarayda görevli miydi ve astronomiyle ilişkileri var…

Müneccimlerden Uzaya Astronomi Tarihimize Kısa Bir Bakış!

//

“Uygarlık yolunda yönümüzün doğru olarak saptanması, adımlarımızın emin olarak atılabilmesinde kültür ürünlerinin en etkileyici ve aynı zamanda üst düzeyini oluşturan Bilim Tarihi ve Felsefe Tarihi’nin çok iyi bilinmesi gerekmektedir”.* Prof. Dr. Sevim Tekeli Müneccimler gerçekten sarayda görevli miydi ve astronomiyle ilişkileri var mıydı? Öğrendiğimde gerçekten çok şaşırdığım bir şeyden bahsetmek istiyorum size. Ne zamandı hatırlamıyorum ancak Muhteşem Yüzyıl dizisi ve Meryem Uzerli’nin turuncu saçları TV’deydi. Bir yerlerde Osmanlıda müneccimlik kurumu olduğunu, bununda çok saygı duyulan bir kurum olduğunu okumuştum. Daha önceki devletlerde de böyle şamanlar, mistik büyülü gelecekten, kaderden, olacaklardan, olmayacaklardan haber veren efsunlu kişiler olduğunu da okumuştum. Tabii bilime…

Biyolojik Cinsiyetin Tarihi – 2

//

Biyolojik Cinsiyet Biyolojik cinsiyetler ne zamandır bizimle birlikte ve nasıl ortaya çıktı? Önceki yazıda temel olarak canlılığın ortaya çıkması ve çoğalma/üreme strajeilerinin gelişmesinden bahsetmiştik. Bu yazıda dişi ve erkek eşeylerinin oluşumundan bahsedeceğim. Önceki yazı: Biyolojik Cinsiyetin Tarihi-1 Üreme ve değiş tokuş ekonomisi Eee peki bunların cinsiyetin tarihiyle ilgisi nedir? Aslında her bir parça bütüne yaklaşmak için gerekli. Cinsiyetlerin kökeni de bu parçalardan biri ve üremeden bağımsız bir süreç değil. Kavramları kolay anlamak için basit tanımlarını bu noktaya kadar hatırladık. Dünya’da ilk hücrelerin ortaya çıktığı dönemlere geri gidelim. Ortamda salınan bakteriler var. Üreme şekilleri ikiye bölünmek üzerine. İkiye bölünen bir bakteri,…

Biyolojik Cinsiyetin Tarihi – 1

//

Biyolojik cinsiyetler ne zamandır bizimle birlikte ve nasıl ortaya çıktı? Bu yazıda çok temel bir şekilde biyolojik cinsiyetlerin evriminden bahsedeceğim. Aslında yazı akışı bu süreci düşündürmek üzerine olacak. İki parçadan oluşan yazıda bu birinci yazı geniş bir giriş sağlayacak ve ikinci yazıdaki tartışmaların temelini oluşturacak. Önce gelin okul yıllarına dönelim. Ders fen bilgisi, konular “Hücrelerin bölünmesi”, “Dünya’nın oluşumu ve canlılık” ve “Evrim”. Bu konulara hızlıca göz atmak, daha sonra cinsiyetleri incelerken işimizi kolaylaştıracak. Biyolojik Cinsiyetin Tarihi – 2 Her şey gaz ve toz bulutuydu Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, Güneş’in etrafında dönen Dünya şekillenmeye başladı. Sıcaklığı azaldı, yüzeyler oluştu, atmosfer…

Dehânın İzinde – Yakup Parlacıyı

//

Günümüzde adından oldukça fazla söz ettiren kuantum teknolojilerinin, öngörüldüğü kadarıyla önümüzdeki 20- 30 yıl içerisinde büyük atılımlara yol açması tahmin edilmektedir.  Peki bu teknolojiler nasıl bir çeşitlenme gösterecektir? Uygulanma alanları neler olacaktır ve hayatımızı nasıl değiştireceklerdir? İşte bu yazıya bu sorulara cevap bulmak ümidiyle başlıyorum. Öncelikle benim açımdan kuantum teknolojilerini etkili kılan şeyin işlem hızı olduğunu belirtmeliyim. Örneğin kriptografide kullanılan asal çarpanlarına ayırma yönteminin klasik bilgisayarlar düzeyinde 2n  zaman alırken Peter Shor kuantum bilgisayarlar için yaklaşık olarak (log n) üssü 2 zaman aldığını göstermiştir. Bir başka örnek ise rastgele bir n uzunluğundaki listede bir eleman aramak klasik bilgisayarlarda en fazla…

Gelecekte Sıradan Bir Kuantum Gün – Ozan Kırıcı

//

İrem, Ankara’dan İstanbul’a yeni hızyuvarı teknolojisi sayesinde yarım saatte varmıştı. Üniversiteyi kazanınca Ankara’ya taşınmak zorunda kalmamıştı; iki şehirde de canının istediği gibi gezebiliyor, akşam eve varması zor olmuyordu. Eve vardığında aklında tek bir şey vardı: ‘Kuantum Medyum’dan geleceğini öğrenmek. Bunun için babasının aldığı yeni bilgisayarı kullanması gerekiyordu. Bugünlerde bu konuya kafayı takmıştı; babası bunu duyduğu andan beri ona çok sinirliydi, bu programı bir şarlatanlık olarak görüyordu. Bir noktada da haklıydı; teknoloji henüz geleceği görecek kadar gelişmemişti. İrem, babasından çizimini inceleyeceği bahanesiyle bilgisayarını aldı. İki katlı camı andıran bilgisayarı açtı ve başlat düğmesine bastığında klavye ve ekran ince mavi lazer ışık…

Kurtarıcı – Şehnaz Dule

//

Spiker son dakika haberini sunmaktaydı: “Evet, bu sene 7. ‘si düzenlenen Quantum Zirvesi Tabby’ de gerçekleşiyor. Bu toplantı kritik bir önem taşıyor. Çünkü su kaynakları yüzünden son günlerde gerilimin çok yüksek olduğu iki ülke başbakanı da bugün burada olacak. Kulislerde konuşulan, bu iki ülke başbakanının bu zirveye katılmayacağıydı fakat  demin de belirttiğimiz üzere, söylentilere göre Mira başbakanı bu konuda ısrarcı davranmış ve bütün ülke temsilcilerini katılım göstermeleri yönünde ikna etmiş. Bunlar tabii ki kesin bilgiler değil. Zirve bir saat içerisinde başlayacak, biz de ayrıntıları almak için, arkadaşlarımıza bağlanacağız.” Feza, alelacele hazırlanırken kahvesinin soğuduğunu farketti. İdareli kullanması gereken, evde kalan son…

Kuantum Kararlar – Mehmet Ali Kaynak

//

2040’ta yirmi yaşıma girmiştim. IBM’nin 20 qubitlik kuantum bilgisayarını duyurmasından bir yıl; kuantum bilgisayarların yolunu açan Serge Haroche ve David J. Wineland’ın nobel fizik ödülü almasından sekiz yıl sonra doğmuşum. Çoğunluğu üniversiteden olan arkadaşlarımın katıldığı bir parti ile yeni yaş günümü kutlamıştım ve herkes çok eğlenmiş ancak ben kendimi fazla kaptıramamıştım. Aklımı geçen hafta yaptığım ve olumsuz geçen sunumumdan alamıyordum.     Tüm gelecek planlarımı o sunuma bağlamıştım. Üniversite tercihimi kuantum kriptografi üzerine eğitim veren bir bölümden yana yapmış, kendimi kuantum hesaplama ve kriptografi üzerinde yetiştirmiştim. Hâlâ kullanımda olan eski nesil bilgisayarlarda işime yarayacak kadar da kod yazmayı öğrenmiştim. Tek hedefim ise…

Bilim adına dolu dolu bir yılı geride bıraktık – 2019

/

Bilim haberleri ile dolu dolu geçirdiğimiz bir yılı daha geride bıraktık. 2019 yılı boyunca neler neler olmadı ki? Nisan ayında ilk kez bir kara delik görüntüsü paylaşılarak, yıla damgasını vurdu. Elon Musk‘ın Space X şirketi, Starlink İnternet uydularını yörüngemize gönderdi; Musk, yörüngedeki uyduya bağlanarak ilk tweetlerini attı. Çin, Ay’da pamuk tohumu filizlendirdi. İsrail ve Hindistan‘ın uzay görevleri oldu. Biyolojide yeni türler tanımlandı. CRISPR bebekler hakkında yeni gelişmeler ortaya çıktı, ayrıca, CRISPR tedavisinden daha iyi sonuçlar veren yeni bir gen düzenleme yöntemi geliştirildi. Dünyamızın birçok farklı noktasında orman yangınları yaşandı; Avustralya yangınlarında en az bin koala öldü. Birçok ülkede farklı hastalıklar baş…

Evrim nedir? Bilinen yanlışlar nelerdir?

//

Evrim nedir? Bilinen yanlışlar nelerdir? Evrim teorisi inanılacak bir şey mi? Bu yazıda bu soruları hep beraber cevaplayacağız. Evrim Nedir? Öncelikle evrim kelimesinin kökenine inmek gerekir. Latincesi evolve olan evrimin kelime anlamı açmak, yaymak gizli potansiyellerin açığa çıkarılması ya da gösterilmesi demektir. Bugün ise en yalın  ‘değişim’ anlamına gelmektedir. Benim bahsedeceğim evrim ise ‘biyolojik evrim’. Biyolojik evrim canlı gruplarının özelliklerinde kuşaklar boyunca meydana gelen değişimlerdir. Yani evrimleşme diyebilmemiz için nesilden nesile aktarılabilmesi gerekir. Bilinen bir yanlış kanı, bir canlının değişiminin evrim olduğu düşüncesidir. Canlıya evrimleşmiş demek için bir topluluğunun tamamının bir değişime uğraması gereklidir, ontogoni (bireyoluşu) evrim olarak düşünülmez.  Evrim…