Haberjeofizik

Bolivya depremi Dünya’nın yeni bir katmanını ortaya çıkardı

Dünya’nın yeni bir katmanının daha bulunduğu Science’te yayınlanan bir makalede iddia edildi. Princeton jeofizikçileri Jessica Irving, Wenbo Wu, Çin Jeodezi ve Jeofizik Enstitüsü’nden Sidao Ni bu araştırmayı yapanlar.

Dünya’nın bilinen katmanları iç ve dış çekirdeğe bölünmüş bir kabuk, manto ve çekirdektir. Ancak araştırmacılar Irving, Wu ve Ni Bolivya’daki depremden (1994) elde edilen verileri kullanarak bir katmanda yer alan dağları ve diğer topografyaları kullandı.

660 kilometre (410 mil) aşağı ve yukarı mantoyu ayıran bu katman için resmi bir isim bulunmadığından, araştırmacılar buna “660-km sınırı” diyorlar.

Bolivya depreminin şiddeti bu çalışmaya imkan verdi

Dünyanın derinliklerine bakabilmek için, bilim insanları gezegendeki büyük depremlerin yarattığı en güçlü dalgaları kullanırlar. Büyük depremler, küçük olanlardan çok daha güçlüdür -Richter ölçeğinde enerji, her adımda 30 kat artar-. Irving, en iyi verilerini 7.0 veya daha büyük olan depremlerden elde ettiğini, her yöne gönderdikleri şok dalgalarının çekirdekten gezegenin diğer tarafına gidebildiğini ve tekrar geri dönebileceğini söyledi. Bu çalışma için kilit veriler, 1994’te Bolivya’yı sarsan ikinci büyük derin deprem olan 8.2 büyüklüğündeki depremden sonra toplanan dalgalardan geldi.

California Institute of Technology’de (Californiya Teknoloji Enstitüsü) araştırmacı Wu, “Neredeyse tüm nesnelerin yüzey pürüzlülüğüne sahip olduğunu ve bu nedenle ışık saçtığını biliyoruz. Bu yüzden bu nesneleri görebiliyoruz, saçılan dalgalar yüzeyin pürüzlülüğü hakkında bilgi taşıyor. Bu çalışmada, Dünya’nın 660 km sınırındaki pürüzlülüğü sınırlandırmak için Dünya içinde dolaşan dağılmış sismik dalgaları araştırdık.” ifadelerinde bulundu.

Açıklamalarının devamında Wu, “660 km sınırda, Kayalık Dağlardan veya Appalachians’tan daha güçlü topoğrafya var. Kesin yükseklik tespit edilememesine karşın bu dağların Dünya yüzeyindeki her şeyden daha büyük olduğu düşünülüyor. Pürüzlülük de eşit olarak dağılmamıştır; 660 km sınırında zorlu alanlar ve düz yamalara sahip.” dedi.

Araştırmacılar ayrıca orta manto “geçiş bölgesi” nin tepesinde 410 kilometre (255 mil) aşağı bir tabaka da incelediler ve benzer pürüzlülük bulamadılar.

660 km sınırındaki pürüzlülüğün varlığının gezegenimizin nasıl oluştuğunu ve çalışmaya devam ettiğini anlamak için önemli etkileri var. Bu katman, Dünya hacminin yaklaşık yüzde 84’ünü oluşturan mantoyu üst ve alt kısımlarına böler. Yıllarca, yerbilimciler bu sınırın ne kadar önemli olduğunu tartıştı. Özellikle, ısının mantodan nasıl geçtiğini araştırdılar. Bazı jeokimyasal ve mineralojik kanıtlar, üst ve alt mantonun kimyasal olarak farklı olduğunu ve bu durumun iki bölümün termal veya fiziksel olarak karışmadığı fikrini desteklediğini ortaya koymaktadır. Diğer gözlemler, üst ve alt manto arasında hiçbir kimyasal farklılık göstermediğinden, bazılarının aynı ısı transfer döngüsüne katılan hem üst hem de alt manto ile “iyi karışmış manto” olarak adlandırılan şeyleri tartışmasına yol açmaktadır.

Wu, “Bulgularımız bu soruya bir bakış açısı sağlar. Veriler, her iki grubun da kısmen doğru olabileceğini gösteriyor. 660 km’lik sınırın daha yumuşak alanları, daha derinlemesine dikey karışımdan kaynaklanabilirken, daha sert ve dağlık alanlar, üst ve alt mantoların da karışmadığı yerlerde oluşmuş olabilir.” dedi.

Ayrıca, araştırmacıların geniş, orta ve küçük ölçeklerde bulunan pürüzlülüğü teorik olarak ısı anomalileri veya kimyasal heterojenitelerden kaynaklanabilir. Ancak Wu, manto içinde nasıl taşındığı nedeniyle, herhangi bir küçük çaplı termal anomalinin bir milyon yıl içinde düzeleceğini açıkladı.

Bilim adamları uzun süredir, yeraltı bölgelerinde mantoya itilen deniz tabanı levhalarının kaderini, Pasifik Okyanusu’nun her yerinde ve dünyanın başka yerlerinde meydana gelen çarpışmalarını uzun zamandır tartışıyor. Wu ve Irving, bu slab kalıntılarının şimdi 660 km sınırının hemen üstünde veya altında olabileceğini öne sürüyor.

Irving, “Bu sonuçlarla ilgili heyecan verici olan şey, bize manto içine inen ve eski manto malzemesinin hala nerede kalabileceği antik tektonik plakaların kaderini anlamak için yeni bilgiler vermeleri.” dedi.

Kaynak; https://www.sciencedaily.com/releases/2019/02/190214153125.htm

Yazar Hakkında

Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümü mezunudur. Bilim ve teknoloji haberciliğinden önce spor ve gündem alanlarında muhabirlik yaptı. Paylaşmak istediğiniz haberler için +90 (541) 380 12 73 numaralı whatsapp ihbar hattımızdan veya [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz.
Alakalı İçerikler
Haber

Mars'ta tespit edilen ilk deprem

Haber

NASA'nın gezegen avcısı yaşanabilir yeni bir gezegen buldu

HaberUzay

Yeni bir öte gezegen keşfedildi

Haber

Science İkizler Çalışması'nı anlatıyor

Bilim dünyasının son haberlerini kaçırmamak için eposta bültenimize hemen üye olun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir