Haber

Bilim insanları: “Plastik Çağı’nı yaşıyoruz”

Plastik Çağ

Plastik kullanımı o kadar arttı ki bilim insanları içinde bulunduğumuz çağa artık, “Plastik Çağı” demenin doğru olacağını söylüyor.

İçinde bulunduğumuz döneme Antroposen Çağı (İnsan Çağı-Sanayii Devrimi’nden günümüze kadar olan süreç) denilmektedir. Tunç Çağı ve Demir Çağı’ndan sonra şimdi Plastik Çağı’nı yaşıyoruz. Bilim insanları, insan faaliyetlerinin Dünya’ya hükmettiği Antroposen döneminin başlangıcını işaretlemek için plastik fosil kalıntılarının kullanılabileceğini öne sürüyor. Yeni bir çalışmada, 1830’lara kadar uzanan plastik fosillerine ulaşıldı.

Plastik atıkların büyük çoğunluğunu kıyafetlerin lifleri oluşturuyor

plastik atıklar
Foto; William Jones/Science Advances

California Üniversitesi’nden (ABD), bir araştırma ekibi, California kıyılarındaki toprak katmanlarında plastik atıkların izini sürdü. 1834’e kadar uzanan atıklar, katmanların üst kısımlarına çıktıkça daha da artıyordu. Çalışma, çökeltilerdeki (tortulardaki) plastik kirliliğinindeki artışı gösteren ilk ayrıntılı analiz olarak gösterildi. Katmanlardaki plastik kirliliğinin, son 70 yılda plastik üretimindeki artışı yansıttığı belirtildi. Bu arada plastik parçacıkların çoğu, kıyafetlerde kullanılan sentetik kumaşlardan çıkan lifler olarak dikkat çekti.

Plastik atıklar okyanusların dibinde yaşayan canlıları tehdit ediyor

plastik atıkların hayvanlara zararları
“Plastik kullanımı” denildiğinde aklımıza gelen bir diğer konu “plastik atık kirliliği” oluyor. Plastik atıklar, bizlerin yaşamını olumsuz etkilediği gibi hayvanların da yaşamını olumsuz etkiliyor. Foto; Alamy

California Üniversitesi Scripps Oşinografi Enstitüsü’nden Jennifer Brandon, çalışmanın liderliğini üstlendi. Brandon, “Okyanusun dibinde yaşayan hayvanlar (mercan resifleri, midye ve istiridyeler) için plastik kullanımındaki artış çok kötü. Ancak plastiğin, fosil kayıtlarımıza girdiği gerçeği daha çok varoluşsal bir sorudur. Okulda hepimiz taş çağı, tunç çağı ve demir çağı hakkında bir şeyler öğreniyoruz. Peki bu dönem plastik çağı olarak bilenecek mi?” dedi.

Science Advances dergisinde yayınlanan araştırma, 1940’lardan bu yana çökeltilerdeki mikroskobik plastik miktarının yaklaşık 15 yılda iki katına çıktığını aktardı. Analiz edilen son yıl olan 2010’da kirlilik, her yıl 10 cm’lik bir okyanus tabanı parçasında 10 cm’de neredeyse 40 parçacık bulunabilecek kadar büyük verilere ulaştı. Parçacıkların üçte ikisi plastik lifler, beşte biri diğer plastik parçaların parçaları ve 10’u plastik zarlardı. Brandon, “Plastik icat edilir edilmez hemen hemen tortul kayıtlarda göründüğünü görebiliyoruz.” dedi.

Çamaşır yıkamayla doğaya salınan lifler

2016 yılında yapılan bir çalışmada, tek bir çamaşır yıkamanın 700 bin mikroplastik lifi doğaya saldığını göstermişti. Araştırma ekibinin lideri Brandon, arıtma sistemlerinin eksikliğine değinerek, “Lifleri ev veya atık arıtma tesisi seviyesinde uygun şekilde filtrelemiyoruz. Kıyafetlerdeki mikroplastik lifler, doğrudan okyanuslara gidiyor.” ifadelerini kullandı.

Her yıl milyonlarca ton plastik çevreye atılıyor ve biyolojik olarak parçalanmayan küçük parçacıklara ve liflere ayrılıyor. Mikroplastikler, en derin okyanuslardan yüksek dağlara ve hatta kutupların havasına kadar her yerde bulunuyor.

Plastik tüketmek deniz canlılarına büyük zarar veriyor. Keza, insanların da yılda en az 50 bin mikroplastik parçacıkları yiyecek ve su yoluyla tükettiği düşünülüyor. Sağlığa etkisi bilinmemesiyle beraber, mikroplastiklerin, toksik maddeleri salabileceği ve dokulara nüfuz edebileceği üzerinde duruluyor.

TV programı Blue Planet 2’de okyanustaki plastik kirliliğine değinen yayıncı David Attenborough, dünyayı kirletmenin yakında insan köleliği kadar sıkıntı uyandıracağını söylüyor.

Kaynak;

The Guardian

Yazar Hakkında

Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümü mezunudur. Bilim ve teknoloji haberciliğinden önce spor ve gündem alanlarında muhabirlik yaptı. Paylaşmak istediğiniz haberler için +90 (541) 380 12 73 numaralı whatsapp ihbar hattımızdan veya [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz.
Alakalı İçerikler
Özel Haberler

15 soruda parçacık fiziği ve fizikçi Dr. Şeyda İpek'i tanıyalım

Haber

Facebook zihin okuyan cihazlar için çalışmaları finanse ediyor

Haber

Uluslararası Uzay İstasyonu'nda organoid deneyi

Haber

Photoshop ile düzenlenen görüntüleri algılayabilen araç geliştirildi

Bilim dünyasının son haberlerini kaçırmamak için eposta bültenimize hemen üye olun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir